Overal om je heen is het gezellig. De lampjes branden, de reclames zijn vrolijk en iedereen vraagt wat je met kerst gaat doen. En jij denkt alleen maar: hoe kom ik door die twee dagen heen zonder hem, zonder haar.
Kerst legt een vergrootglas op wie er niet is
Dat komt doordat kerst bijna volledig draait om samen zijn. De tafel, de stoelen, het aantal borden. Elke gewoonte van vorig jaar herinnert je aan wat er veranderd is. Zelfs het uitpakken van de decoratie kan je onderuithalen, omdat je opeens een bal in je handen hebt die door iemand anders is uitgekozen.
Dat is geen teken dat je het niet goed doet. Het hoort erbij, en het zegt vooral iets over hoe belangrijk die persoon was.
Verwacht niet dat het moet lukken
De grootste druk komt vaak van jezelf: het moet gezellig zijn, voor de kinderen, voor je moeder, voor de rest. Maar een kerst waarop je halverwege even naar boven gaat om uit te huilen is geen mislukte kerst.
Spreek vooraf met je gezin af dat het mag. Dat iemand kan zeggen: ik heb het even gehad. Dat lucht meer op dan de hele dag doen alsof.
Aanpassen mag, overslaan ook
Sommige tradities doen te veel pijn om dit jaar te herhalen. Dan mag je ze overslaan. Andere geven juist houvast. Er is geen goede volgorde.
Wat voor veel mensen werkt: één ding bewust anders doen. Ergens anders eten, op een ander tijdstip, een ander gerecht. Niet om te vergeten, maar omdat een net iets andere dag minder scherp voelt dan een dag die precies hetzelfde hoort te zijn maar het niet is.
Geef de herinnering een plek
Niets doen aan het gemis werkt zelden. Het zit er toch, de hele dag. Een klein gebaar helpt vaak meer dan je denkt:
Steek een kaars aan bij het begin van het eten en zeg gewoon waarom. Hang een ornament in de boom dat bij hem of haar hoort. Maak het gerecht dat zij altijd maakte. Ga samen even naar buiten, naar het graf of naar een plek die iets betekende.
En als iedereen aan tafel zit: laat een moment vallen waarop je zijn of haar naam uitspreekt. Mensen zijn vaak bang dat dat de sfeer verpest. Meestal gebeurt het tegenovergestelde, en durft daarna iedereen weer over hem te praten.
De lege hondenmand
Dit hoort er echt bij, ook al doet niet iedereen daar even luchtig over. Als je hond of kat er niet meer is, is kerst misschien wel het moment waarop je het het hardst voelt. Er ligt niemand onder de boom, niemand die de dozen komt controleren, niemand die bedelt bij het eten.
Wat mensen troost geeft: de halsband of het penningetje in de boom hangen als ornament. Een fotolijstje op de plek waar de mand stond. Een kaars naast de mand op kerstavond.
Zit je te twijfelen of je de mand moet opruimen voor de feestdagen: er is geen regel. Sommige mensen hebben rust als hij weg is, anderen willen hem er juist laten staan. Doe wat voor jou klopt, niet wat een ander logisch vindt.
Als je het van een afstand ziet gebeuren
Ken je iemand die dit jaar een lege stoel heeft? Dan is dit het beste wat je kunt doen: noem de naam. Stuur een bericht waarin die naam staat, niet alleen een algemeen fijne feestdagen.
En vraag niet of ze iets nodig hebben, want daar zegt iedereen nee op. Zeg concreet wat je komt doen: ik kom donderdag langs met soep, ik bel je tweede kerstdag even. Nodig ze uit, ook als je denkt dat ze nee gaan zeggen. Niet gevraagd worden doet meer pijn dan afzeggen.
Volgend jaar
Bijna iedereen die dit heeft meegemaakt zegt hetzelfde: het tweede jaar is anders. Niet per se makkelijker, maar wel minder onbekend. Je weet dan hoe die dag voelt, en dat scheelt.
Voor nu hoef je niets te presteren. Kom die dagen door op de manier die voor jou werkt, en laat de rest maar even.
