Haal eens een foto van een kerstboom uit de oude doos tevoorschijn. Je ziet meteen uit welk decennium hij komt, nog voor je naar de kleding of het behang kijkt. De boom verraadt zijn tijd.
1960: lametta, echte kaarsjes en een beetje gevaar
In de woonkamers van de jaren zestig stond vaak een kleinere boom dan nu, op een tafel of in een hoek. Eromheen hing van alles wat we nu niet meer zouden doen.
Lametta, die zilveren slierten, hing met handenvol over de takken, soms sliert voor sliert. Sommige exemplaren waren letterlijk van lood of tin, en dat verdween pas later.
Er stonden nog echte kaarsjes in klemhoudertjes, en in veel gezinnen werd daarbij een emmer water klaargezet. Verder: glazen ballen in zilver, rood en groen, glazen vogeltjes met een staart van echte veren, en kleine papieren of wasfiguurtjes.
De piek was een punt of een ster, en onder de boom lag niets dan een laken dat sneeuw moest voorstellen.
1985: knalkleuren, tinsel en de eerste lichtjes
De jaren tachtig deden wat de jaren tachtig overal deden: harder, meer en opvallender.
De lametta maakte plaats voor tinselslingers in roze, paars, goud en felblauw. Ballen werden van plastic en satijn, soms met glitterpatronen erop gespoten. De boom zelf werd groter, en de eerste kunstbomen deden hun intrede, vaak nogal dun en duidelijk nep.
Dit is ook het decennium van de elektrische lichtjes op het stopcontact, met gekleurde knipperende lampjes en dat ene kapotte lampje waardoor de hele streng het niet deed.
En er stond opeens van alles ónder de boom: een kerstdorpje, muziekdoosjes, en al die figuurtjes die ieder jaar opnieuw uit de doos kwamen.
1995 tot 2010: thema’s en de kleurcode
Vanaf de jaren negentig verschijnt een nieuw idee: de boom moet ergens op lijken. Een thema, een kleurencombinatie, liefst gekocht als set.
Zilver en blauw. Of alleen wit. Of helemaal goud. Woonwinkels verkochten complete dozen waarmee je in één keer een afgestemde boom had, en lametta werd ronduit ouderwets gevonden.
Hier verschijnen ook de kunstbomen die er echt uitzien, en de eerste ledverlichting, die niet warm wordt en jaren meegaat.
Nu: terug naar karakter
De boom van vandaag beweegt de andere kant op. Minder sets, meer verzameling. Vintage glas naast moderne matte ballen, fluwelen linten, houten figuren, zelfgemaakte dingen van de kinderen.
Kleuren zijn dieper geworden: bordeaux, bosgroen, oud goud, chocoladebruin. En de ornamenten mogen weer een verhaal hebben, van een souvenir uit een vakantie tot een bal met een jaartal erop.
Opvallend genoeg is ook de lametta terug, al heet het nu vintage en hangt het veel spaarzamer.
Wat altijd hetzelfde bleef
Door alle decennia heen veranderde bijna alles, behalve drie dingen.
Er moet iets bovenin, een ster of een piek. Er moet licht in, of dat nu vlammetjes of led zijn. En er hangt altijd minstens één ding in dat eigenlijk niet mooi is, maar dat niemand durft weg te doen omdat het van oma was of door een kind is gemaakt.
Dat laatste is misschien wel het enige onderdeel dat er echt toe doet.
Oude spullen weer gebruiken
Heb je nog een doos van vroeger op zolder? Haal hem eens open. Een paar oude glazen ballen tussen je huidige decoratie maken je boom meteen interessanter dan welke nieuwe set ook.
Ga alleen voorzichtig om met heel oud lametta, want dat kan lood bevatten. Gebruik het niet in een boom waar kleine kinderen of huisdieren bij kunnen, en was je handen na het ophangen.
En de rest? Gewoon ophangen. Ook de scheve engel met de afgebladderde vleugel.
