De novemberregen tikt tegen het raam. Binnen brandt het licht al vroeg aan en op de kleuterschool hangen de eerste tekeningen van Sinterklaas en zijn pieten. Of misschien kleuren ze rendieren in, afhankelijk van wat jullie thuis vieren. Hoe dan ook, je voelt het aankomen: die bijzondere tijd van het jaar waarin kleine ogen gaan glinsteren bij het idee van cadeautjes.
En daar zit jij dan. Misschien met een kop thee, misschien al stiekem in de avonduren wanneer ze eindelijk slapen. Op zoek naar dat ene cadeau dat past bij jouw kleuter. Niet zomaar iets om onder de boom te leggen of in de schoen te stoppen, maar iets dat écht iets doet. Iets dat aansluit bij wie ze nu zijn, in deze wonderlijke fase waarin ze elke dag weer een stapje groter lijken te worden.
Die kleine handen die steeds handiger worden
Je ziet het gebeuren, daar aan de keukentafel op een grijze novembermiddag. Hun tekeningen beginnen ergens op te lijken. Nog steeds heeft die kat misschien vijf poten en kleuren ze de lucht groen, maar je zíét het. De concentratie, de trots wanneer ze klaar zijn, de manier waarop ze roepen: “Kijk dan!”
Dit is het moment waarop knutselspullen betekenis krijgen. Dikke kleurpotloden die niet meteen breken, waskleurkrijtjes die zacht over het papier glijden, vingerverf die je eigenlijk vreselijk vindt omdat het overal komt behalve op het papier, maar die zo belangrijk is voor hun kleine vingers. Klei die ze kunnen kneden en pletten en vormen tot dingen die in hun hoofd zo helder zijn.
En dan zijn er de kralenkettingen die ze kunnen rijgen voor sinterklaas of de kerstboom, de puzzels met grotere stukken waarin ze langzaam patronen beginnen te herkennen, de stickerboeken waarin die stickers nu eindelijk op de juiste plek belanden in plaats van op de muur.
Want stilzitten kunnen ze niet, en dat hoeft ook niet
Buiten wordt het vroeg donker en koud, maar dat betekent niet dat al die energie zomaar verdwijnt. Integendeel. Een loopfiets waarmee ze door de herfstbladeren kunnen scheuren tijdens die zeldzame droge momenten, dikke jassen aan en wangen die rood kleuren van de wind. Of een step voor in de garage, klaar voor wanneer het droog genoeg is.
Binnen zoeken ze andere manieren om te bewegen. Een xylofoon waarop ze vrolijke deuntjes kunnen rammen die jij dan de hele dag in je hoofd hebt zitten. Een trommel die misschien niet het meest vredige cadeau is, maar waar zij zich helemaal in verliezen. Muziek maken, bewegen, springen, dansen op die ene cd die steeds weer opnieuw moet.
Een kleine trampoline in de hoek van de woonkamer, een evenwichtsbord dat net zo goed een skateboard is als een brug over een gevaarlijke rivier. Ze leren hun lichaam kennen, testen grenzen, vallen en staan weer op.
In een wereld van fantasie
Maar misschien is dit wel de mooiste tijd voor hun verbeelding. Die fase waarin ze nog volledig kunnen opgaan in hun spel, waarin de werkelijkheid en fantasie naadloos in elkaar overvloeien. Geef ze een dokterskoffer en de hele familie moet langskomen voor een controle. Een houten keukentje en ze koken pannenkoeken die beter zijn dan die van jou, beloven ze.
Een verkleedkist voor de donkere dagen binnen. Vandaag een superheld, morgen een dierenarts, overmorgen weten ze het zelf nog niet. Ze proberen uit wie ze kunnen zijn, spelen situaties na, verwerken dingen die ze zien.
En dan zijn er de poppen en knuffels die ineens zo belangrijk worden. Die eerste pop die echt verzorgd moet worden, die een fles krijgt en verschoond wordt en mee moet naar bed. Of dat zachte beest dat hun beste vriend wordt, die geheimen te horen krijgt op de bank terwijl buiten de wind waait.
Bouwen en ontdekken
Er is iets bijzonders aan deze novemberdagen waarop ze binnen spelen, iets concentratievollers ook. Ze leren bouwen. Eerst simpel, stapelen tot het omvalt. Maar langzaam ontstaan er constructies. Grote houten bouwblokken waarmee bruggen en tunnels gemaakt worden. Magnetische vormen die aan elkaar blijven plakken en waarmee opeens 3D-creaties ontstaan.
Duplo-stenen krijgen betekenis. Het zijn geen losse blokjes meer maar worden huizen, treinen, dierentuinen. Je ziet ze nadenken, problemen oplossen, ontdekken dat sommige dingen wél passen en andere niet. En als het instort? Dan bouwen ze gewoon opnieuw, vaak nog enthousiaster dan de eerste keer.
Werelden in het klein
Voorlezen voor het slapengaan, die donkere avonden in november, is heerlijk. Maar ze beginnen nu ook zelf verhalen te vertellen. Prentenboeken waarin ze elk detail ontdekken, waarin ze zelf verzinnen wat er gebeurt. Of die eerste wat langere verhaaltjes waarin ze helemaal meegezogen worden.
Een speelgoedboerderij met dieren die elk hun eigen geluid maken. Een poppenhuis met kleine meubeltjes die per kamer georganiseerd moeten worden. Een houten treinbaan die steeds uitgebreider wordt, met bruggen en stations. Het zijn miniwerelden waarin ze hun eigen verhalen creëren, waarin ze de regie hebben.
En soms is er ook rust
Want ook al lijken ze soms een perpetuum mobile, ook kleuters kennen momenten van kalmte. Zeker nu de dagen korter zijn en het binnen gezellig is. Een tekenboek met nieuwe stiften. Een puzzel om rustig te maken op de grond. Kralen om tot een ketting te rijgen voor wie ze maar willen.
Dit zijn de momenten waarop ze in hun eigen wereldje kruipen, geconcentreerd en stil. Wanneer alles even mag pauzeren en de wereld zo groot is als de keukentafel waaraan ze zitten.
Waar het echt om gaat
De sinterklaasintocht is geweest, de kerstlichtjes gaan binnenkort aan. Ergens tussen al die drukte door is er dat moment waarop je het perfecte cadeau wilt vinden. En misschien is dat wel niet het duurste of het nieuwste. Misschien is het wel dat cadeau waarin je ziet dat ze helemaal opgaan, waarin ze zichzelf tegenkomen.
Want het mooiste cadeau is toch dat ze straks met glinsterende ogen iets uitpakken waarin ze zichzelf herkennen. Waarin ze kunnen zijn wie ze zijn: een kleuter vol verwondering, vol energie, vol dromen. Of het nu een eenvoudige doos is waar ze in kruipen of een uitgebreid speelset, het gaat om die vonk. Die magie. Die blijft hangen, lang nadat het cadeaupapier in de prullenbak verdwenen is.
