Iedereen die ooit een kersthart had, kent het. Je staat in een winkel, het is half oktober, en daar zie je iets liggen wat je absoluut niet nodig hebt. Een kerstkaars in een potje van zes euro. Een doosje met servetten waar engeltjes op staan. Een houten letterbord waar al kerst eat dance op staat. Je weet dat je dit niet nodig hebt. Je weet ook dat je het straks gewoon afrekent.
Welkom bij de tien dingen waar elke kerstliefhebber elk jaar weer geld aan uitgeeft. Niet uit noodzaak, niet uit verstand, maar omdat ze blij maken. En dat is op zich al genoeg reden.
1. Een kaars die nooit aangaat
Hij ruikt naar gebakken appel, naar dennenbos, of naar iets dat zich rookachtige avondsfeer noemt. Hij staat in een mooi kuipje, vaak met een deksel dat je nooit gebruikt. Je zet hem op de schouw, je kijkt ernaar, en je denkt: deze ga ik bewaren voor een speciaal moment. Dat speciale moment komt nooit. Volgend jaar staat hij er nog steeds, dan koop je er een nieuwe naast. En zo bouw je langzaam aan een collectie waar Yankee Candle jaloers op zou zijn.
2. Het glazenset dat je een keer per jaar uit de kast haalt
Vier glühweinglazen met een gouden randje, of zes champagneflutes met sneeuwvlokjes erop. Je hebt ze ooit gekocht omdat ze in de aanbieding waren bij de HEMA, of omdat ze zo mooi stonden in de etalage. Ze staan elf maanden per jaar in een kastje, ergens helemaal achterin. Met kerst gaan ze even mee aan tafel, iedereen vindt ze leuk, niemand let er na vijf minuten meer op. Maar zonder zou de tafel niet helemaal tafel zijn.
3. Een kerstmuts uit een ander tijdperk
Hij ligt al sinds 2014 in dezelfde la. Het pluizenbolletje is plat, het rood is roze geworden, en de stof voelt iets te vilteig om nog hygiënisch te zijn. Maar weggooien is geen optie. Hij heeft zoveel kerstdiners gezien. Elk jaar gaat hij weer op je hoofd op het moment dat de gourmet wordt aangezet, en elk jaar denkt iemand: zou ik dit jaar een nieuwe voor hem kopen. Maar nee.
4. Cadeauverpakking die je vergeet te gebruiken
Je koopt rollen kerstpapier in oktober, want dan zijn ze nog mooi. Je koopt linten, kaartjes, naamlabels, en een rol washi tape met sneeuwvlokjes. Met goede moed leg je het in een doos, klaar voor het inpakmoment in december. En dan, als de cadeautjes echt ingepakt moeten worden, gebruik je de rol bruin pakpapier die toevallig nog open ligt en wat touw uit de keukenla. Volgend jaar misschien.
5. Een kerstcollectie servies dat eigenlijk veel te duur is
Een diep bord met een hertenmotief. Een mokkenset met sneeuwvlokjes. Een ovale schaal met een gouden rand waarvan de winkel zei dat het echt een investering was. Je gebruikt het twee keer per jaar, één keer met kerstavond en één keer met eerste kerstdag, en daarna gaat het weer terug in de doos waar het in is gekomen. Maar zonder dit servies voelt de tafel niet feestelijk genoeg, en dat weet je gewoon.
6. Een kerstboom-onderdeel dat je al hebt, maar dan iets mooier
Je hebt al een piek. Je hebt al een onderkleed. Je hebt al ballen in elke kleur die bestaat. En toch loop je in november die ene tuincentrum binnen en zie je iets liggen wat je niet hebt: een fluwelen lint met franje, een glazen ornament dat lijkt op een vogeltje, een setje speelgoedauto-balletjes voor in de boom. Je koopt het. Thuis hangt het naast alle andere dingen die je ook ooit zo gekocht hebt.
7. Een paar kersthuisjes die je echt niet meer kwijt kunt
Het begon ooit met één keramiek kerkje uit een gift shop. Daarna kwam er een huisje met sneeuw op het dak bij. Daarna een molen, een hertenstal, een postkantoortje. Inmiddels heb je een heel dorp dat elk jaar uitgepakt moet worden, gepoetst, ergens neergezet, en dat eind januari weer terug moet in tien dozen. Je hebt geen idee waarom je dit doet. Maar je doet het.
8. Snacks die je toch al hebt, maar in een kerstvariant
Er bestaan kerstpepernoten. Kerstdrop. Kerstchocolade in de vorm van een rendier. Kerstkruidnoten met witte chocolade. Kerstthee in een blikje met een kerstman erop. Het smaakt allemaal precies hetzelfde als de gewone variant, maar met een kerststicker eromheen. En nee, het is niet duurder. Het is alleen verleidelijker.
9. Tijdschriften die je een keer doorbladert
Eind oktober liggen ze er. Libelle Kerst, Margriet Kerst, vtwonen Kerst, ELLE Eten Kerst. Ze zijn dik, ze zijn duur, ze ruiken naar nieuwe pagina’s en kerstmis. Je koopt er twee, soms drie, neemt ze mee naar huis, legt ze op de salontafel, en bladert ze één avond door met een kop thee. Daarna liggen ze daar nog maanden, totdat ze in januari naar de oud papier gaan. Maar die ene avond was wel echt fijn.
10. Een ornament voor in de boom dat herinnering moet worden
Soms zie je iets in een winkel en denk je: dit moet in mijn boom. Een glazen klompje, een houten Eiffeltoren, een speelgoedfietsje. Het past niet bij je kleurschema, het past niet bij je stijl, maar het past wel bij iets dat je voelt. Je koopt het, je hangt het op, en eerlijk is eerlijk, vijf jaar later weet je nog steeds precies waar je het vandaan hebt en waarom. Dit is wel het soort uitgave dat zichzelf terugverdient. Niet in geld, maar in herinnering.
En wat zegt dit nou eigenlijk
Misschien is dit het: kerst kost ons elk jaar geld aan dingen die we niet echt nodig hebben. Maar ergens, ver achter dat alles, koopt niemand een gebakken-appel-kaars omdat hij die kaars wil. Mensen kopen ze omdat ze willen dat hun huis ruikt naar december, ook als het pas oktober is. Mensen kopen kerstglazen omdat ze willen dat hun tafel een keer iets bijzonders is. Mensen kopen muts en lint en chocolade en huisjes omdat ze willen dat één moment van het jaar zich nog kerst noemt.
En als je dat zo bekijkt, dan is geen van deze tien aankopen onnodig. Het is gewoon een investering in iets dat geen rendement geeft, maar wel sfeer. Veel sfeer. En sfeer, daar leef je tenminste een maand lang van.
