December in Valkenburg betekent kerstmarkten, glinsterend lichtjes en drukte in de straten. Maar wist je dat je net buiten het centrum een heel ander soort kerstuitje kunt beleven? Eentje die je meeneemt naar een wereld die miljoenen jaren oud is, maar waar in de kerstperiode iets heel bijzonders gebeurt.
Toen we dit jaar het Mergelrijk binnenstapten, werden we meteen ondergedompeld in een ondergrondse kerstwonderwereld. Waar de grotten al indrukwekkend zijn, waren ze nu omgetoverd met kerstbomen, lichtjes en kerstdecoraties die de oude mergelmuren een hele nieuwe dimensie gaven. Die overgang van de drukte boven naar de serene kerstsfeer beneden was meteen bijzonder. En het fijnste? Je bent beschermt tegen de weeromstandigheden. Geen koude wind, geen regen, maar wel die bijzondere grot-koelte van twaalf graden die er gewoon bij hoort.
De kinderen hadden hun dikke winterjassen aan. Onze jongste van drie keek met grote ogen om zich heen toen we de verlichte gangen inliepen, met hier en daar een kerstboom tussen de mergelmuren. “Is dit onder de grond?” vroeg ze, alsof ze het bijna niet kon geloven. Onze oudste van zeven was meteen gefascineerd door de ruimte, de echo’s, de manier waarop het licht door de gangen speelde.
We liepen op ons eigen tempo door het gangenstelsel, geen gids die ons haastte, gewoon ontdekken zoals het uitkwam. En dat was in de drukke kerstperiode precies wat we nodig hadden. De drukte was er wel, maar verdeelde zich door de vele gangen, waardoor het nooit te vol aanvoelde.
Santa’s Workshop: zelf aan de slag
In Santa’s Workshop mochten de kinderen zelf aan de slag met mergelsteen. Het gereedschap lag klaar, de uitleg was duidelijk, en binnen een halfuur waren ze allebei druk bezig. Onze oudste maakte een kerstboompje, bewerkte de mergel met een concentratie die we thuis zelden zien. De jongste probeerde het ook, met wat meer hulp, maar niet minder enthousiasme. “Dit mag in de kerstboom thuis,” zei de oudste trots toen het boompje af was. En dat gaat ook gebeuren, want het is een souvenir met een verhaal. Geen plastic prullaria uit een souvenirwinkel, maar iets wat ze zelf gemaakt hebben uit steen die miljoenen jaren oud is.
Het kerstdiorama: dertig meter kerstverhaal
Ergens in de grot bevindt zich het langste kerstdiorama van Europa. Dertig meter lang strekt het zich uit, vol handgemaakte miniaturen die het bijbelse kerstverhaal uitbeelden. Kleine figuurtjes, zoveel aandacht voor detail, en dat allemaal in die eeuwenoude mergelmuren. Onze oudste liep er langzaam langs, wees naar de verschillende scènes, stelde vragen over het verhaal. De jongste was vooral gefascineerd door de diertjes bij de stal. Het had iets magisch, die combinatie van het oude kerstverhaal in een ruimte die al miljoenen jaren bestaat.
De Nachtwacht in mergel
Tussen alle kerstdecoraties stonden we ineens voor de Nachtwacht. Helemaal uit mergel gehouwen door kunstenaar Jacques van der Velden. Dat wereldberoemde schilderij van Rembrandt, hier in drie dimensies in de grot. Je kunt er vlakbij staan, de details bekijken, voelen hoe zacht mergel eigenlijk is. Zelfs onze jongste was onder de indruk van de grootte, ook al kende ze het schilderij niet. Het is een van die momenten waarop je beseft dat je niet zomaar door een grot loopt, maar door een plek waar kunst en geschiedenis samenkomen.
3D grotschilderingen: de skischans die iedereen verraste
En dan waren er de 3D grotschilderingen in kerstthema. Verschillende kunstwerken verspreid door de grot, maar de skischans was zonder twijfel het hoogtepunt. Het bijzondere is dat je het 3D-effect pas echt ziet als je er een foto van maakt. Door de lens van je telefoon komt het beeld tot leven op een manier die met het blote oog anders is.
Onze oudste stond erop de foto, leek echt op een skischans te staan, klaar om naar beneden te glijden. We maakten tientallen foto’s, steeds vanuit een andere hoek, en elke keer was het effect weer verrassend. De jongste wilde ook, ging naast haar grote zus staan, en samen leken ze echt in een winters landschap te staan.
Ook de andere 3D schilderingen waren indrukwekkend. Een levende sneeuwpop die uit de muur leek te stappen, het pakhuis van de kerstelfjes waar de kinderen hun ogen niet van af konden houden. Elk kunstwerk had zijn eigen magie, zijn eigen verhaal. En elk kunstwerk zorgde weer voor nieuwe foto’s, nieuwe poses, nieuwe verbazing over hoe die schilderingen zo echt kunnen lijken.
Alles verraste
Wat ons allemaal verraste was hoe alles samenkomt in het Mergelrijk. De eeuwenoude grotten, de moderne 3D kunst, het traditionele kerstverhaal, de interactieve elementen zoals Santa’s Workshop. Het zijn lagen van geschiedenis en beleving die elkaar versterken in plaats van tegenwerken. Je bent onder de grond, in een ruimte die miljoenen jaren oud is, omringd door kerstdecoraties en moderne kunst, en het voelt allemaal precies goed.
Een bezoek duurt een uur of twee, afhankelijk van hoe lang je bij elk onderdeel blijft staan. Met kinderen van drie en zeven was dat voor ons ongeveer anderhalf uur, inclusief de tijd in Santa’s Workshop en alle foto’s bij de 3D schilderingen. Toen we weer boven kwamen, waren de lichtjes van Valkenburg al aan. De kinderen hadden rode wangen, niet van de kou maar van de opwinding. Ze hadden hun zelfgemaakte kerstboompje in hun handen, honderden foto’s in de telefoon, en verhalen om te vertellen.
Want dat is misschien wel het mooiste van Kerst in het Mergelrijk. Je bent midden in het drukkste seizoen van Valkenburg, maar toch even helemaal ergens anders. Je bent beschermt tegen de weeromstandigheden, maar niet opgesloten in een winkelcentrum of overdekte markt. Die constante twaalf graden, de serene sfeer tussen de drukte door, de combinatie van eeuwenoude mergel en hedendaagse kerstmagie, het zorgt voor een ervaring die anders is dan alle kerstmarkten die je bezoekt.
Het is geen kerstmarkt met kraampjes en glühwein, maar een rustiger, dieper soort kerstbeleving. Het kerstverhaal uitgebeeld in miniaturen, vastgelegd in mergel, tot leven gebracht in 3D kunst. En de kinderen? Die hebben niet alleen gekeken, maar ook zelf iets gemaakt, iets wat ze mee naar huis nemen en elk jaar in de kerstboom kunnen hangen.
We kwamen thuis met meer dan alleen een souvenir. We hadden een ervaring gedeeld die anders was dan wat we hadden verwacht. Soms zijn de beste kerstuitjes niet de drukste of de grootste, maar de plekken waar alles samenkomt op een manier die je verrast. Het Mergelrijk in de kerstperiode is zo’n plek.
Praktische informatie
Het Mergelrijk is van 14 november tot en met 4 januari open voor Kerst in MergelRijk. De openingstijden zijn maandag tot en met vrijdag van 11.00 tot 16.30 uur, en in het weekend van 10.00 tot 16.30 uur. Let op: de laatste toegang is om 15.00 uur, dus plan je bezoek daar goed op.
Tickets kosten €19,50 voor volwassenen en €17,50 voor kinderen van 3 tot en met 17 jaar. Kinderen tot 3 jaar hebben gratis toegang. Bij je ticket zit een audiotour door de grot inbegrepen.
Het Mergelrijk is niet rolstoeltoegankelijk, maar aangelijnde honden zijn wel welkom.
Tip: Combineer je bezoek aan het Mergelrijk met de kerstmarkt in de Fluweelengrot en ontvang €5 korting op je combiticket.
We werden uitgenodigd door Visit Limburg om Kerst in het Mergelrijk te bezoeken. Alle meningen en ervaringen in dit artikel zijn onze eigen beleving.
